Ziektewetgat

De Ziektewet

De Ziektewet regelt dat een werknemer die door werkloosheid of beëindiging van zijn arbeidscontract geen recht (meer) heeft op loondoorbetaling van zijn werkgever, zijn of haar
loon, of een deel hiervan, bij ziektekrijgt doorbetaald. De Ziektewet wordt uitgevoerd door het UWV en geldt niet voor zelfstandigen of directeur-grootaandeelhouders.

Risico werknemer

Sinds 1 januari 2004 is de werkgever op grond van het Burgerlijk Wetboek (art.7:629) verplicht om bij ziekte van een werknemer tenminste 70% van diens loon gedurende maximaal 104 weken door te betalen. Tijdens het eerste ziektejaar moet de werkgever tenminste het voor de werknemer geldende minimumloon betalen. Tijdens het tweede ziektejaar mag dezelfde werkgever volstaan met 70% van het loon. Overigens kent de loondoorbetalingsplicht niet alleen een minimum-, maar ook een maximumdagloon. Voor 2008 is dit vastgesteld op € 179,90. De wettelijke loondoorbetaling bijziekte bedraagt dus maximaal 70% van € 179,90 ofwel € 125,93.

Geen CAO

Als geen sprake is van een CAO en niets in de individuele arbeidsovereenkomst is geregeld, dan hoeft een werkgever tijdens ziekte van de werknemer in het eerste ziektejaar niet meer te betalen dan 70% van het loon met als minimum het voor hem of haar geldende minimumloon en als maximum hetmaximumdagloon. Gedurende het tweede ziektejaar vervalt bovendien de minimumloongarantie. In het tweede ziektejaar is dus het risico aanwezig dat iemand minder dan het minimumloon krijgt doorbetaald. Als de werknemer als gevolg hiervan onder het voor hem geldende sociale minimum komt, kan hij een aanvulling op grond van de Toeslagenwet aanvragen bij het UWV. Als geen CAO aanwezig is kan het totale inkomensgat bij ziekte (104 weken) dus 30% bedragen, een forsinkomensverlies. Ligt het inkomen boven het maximumdagloon, dan wordt het financiële gat nog groter. De loondoorbetaling bedraagt immers niet meer dan 70% van het dan geldende maximumdagloon.

Ziektewetgat

Niet-dekkende CAO

Tot 2004 was in de meeste CAO's geregeld dat werknemers bij ziekte gedurende één jaar 100% van het loon kregen doorbetaald. Met de verlenging van de loondoorbetalingsplicht naar twee jaar is hierin verandering gekomen. In de meeste CAO's is afgesproken dat bij ziekte gedurende de twee ziektejaren niet meer dan 170% van het loon wordt doorbetaald. Op deze wijze worden werknemers geprikkeld om niet of minder te verzuimen of om, in geval van ziekte, minder lang te verzuimen. Werkgevers die in het eerste jaar 100% van het loon doorbetalen, mogen in het tweede jaar nog maximaal 70% doorbetalen. Bij CAO-onderhandelingen verschijnen allerlei varianten (90% eerste jaar, 80% tweede jaar of twee jaar lang 85%). Over de hele linie lijkt het erop dat het inkomensrisico bij ziekte in
geval van een CAO dus kan variëren van 0 tot 30% gedurende de eerste twee ziektejaren.

Ziek en geen werkgever

Als een zieke werknemer geen werkgever meer heeft (na afloop van een tijdelijk contract of bij ontslag tijdens de proeftijd) heeft hij in beginsel aansluitend recht op een Ziektewetuitkering van het UWV. Deze Ziektewetuitkering bedraagt 70% van het laatstverdiende loon met als maximum het maximumdagloon (€ 179,90). Er kan bovendien een verschil zitten tussen het met de werkgever overeengekomen loon en het loon volgens de Ziektewet, waardoor de Ziektewetuitkering lager uitvalt dan 70% van het normale loon. Een werknemer die het minimumloon verdiende, krijgt van de Ziektewet niet meer dan 70%. Als het gezinsinkomen daardoor onder het bijstandsniveau komt kan er recht bestaan op een aanvullende uitkering krachtens de Toeslagenwet. Die aanvullende uitkering is afhankelijk van het inkomen van de uitkeringsgerechtigde, diens partner en gezinssituatie, en kan nooit meer bedragen dan 30% van het minimumloon. Afhankelijk van de situatie kan een werknemer bij ziekte dus een aanmerkelijke teruggang in inkomen ondervinden.

Risico werkgever

De werkgever moet bij ziekte van een van zijn werknemers het loon twee jaar lang doorbetalen. Afhankelijk van het loon van een werknemer loopt de werkgever dus een wettelijk risico van 70% van € 46.953,90, ofwel € 32.867,73 per werknemer. In de praktijk is dit risico nog groter omdat in het eerste ziektejaar veelal 100% wordt doorbetaald, ook bij het ontbreken van een CAO. Bedrijven met hoogopgeleid en vaak duurbetaald personeel (boven het maximumdagloon) lopen financieel gezien het grootste risico.

Risico zelfstandige

Een zelfstandige heeft bij ziekte geen inkomen en is geheel aangewezen op eigen middelen. Hij doet er goed aan om in gezonde tijden financiële middelen te reserveren voor het geval ziekte optreedt. Een andere mogelijkheid is dat hij een adequate verzekering afsluit.

Verzekeringsmogelijkheden werknemer

Omdat het bij ziekte doorgaans om een korte periode gaat en veel werkgevers het loon tijdens ziekte (in elk geval het eerste jaar) doorbetalen tot 100% zijn er geen private verzekeringen die het risico van inkomensachteruitgang tijdens ziekte afdekken. De werknemer is dus aangewezen op zijn eigen financiële middelen. Ook worden in de markt voor zover bekend geen Ziektewet-excedentverzekeringen aangeboden voor werknemers die meer dan € 179,90 per dag verdienen.

Verzekeringsmogelijkheden werkgever

Werkgevers kunnen het risico van loondoorbetaling bij ziekte verzekeren bij een verzekeraar, waarbij zij zelf een bepaalde eigenrisicotermijn (stop-loss) en/of een dekkingsniveau kunnen kiezen.

Verzekeringsmogelijkheden zelfstandige

Voor ziekte moet de zelfstandige zelf middelen reserveren of zich verzekeren. Private verzekeraars bieden een uitgebreid scala aan particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekeringen voor zowel het risico van (tijdelijke) ziekte als van langdurige of blijvende) arbeidsongeschiktheid.

Bron: ASR Verzekeringen
Onderdeel van de serie: Financiële risico's in de Sociale Zekerheid